Pasargadae World Heritage

جاذبه های گردشگری

امروزه صنعت توريسم و جذب گردشگر از عوامل موفقيت هر کشور به لحاظ اقتصادي محسوب مي­ گردد. بطوري که بخش مهمي از درآمدهاي بسياري از کشورهاي دنيا از طريق اين صنعت بدست مي ­آيد. تقاضاي روزافزون گردشگران براي استفاده از جاذبه­ هاي طبيعي و بازديد از اماکن تاريخي ـ باستاني، فرهنگي و مذهبي، بستر مناسبي را براي فراهم ساختن امکانات رفاهي و توسعه گردشگري فراهم آورده است. شهرستان پاسارگاد از نظر موقعیت مکانی و داشتن عناصر مهم جذب گردشگر مانند چشم ­انداز و مناظر طبیعی، آثار باستانی، تنوع اقلیمی، آداب و رسوم و سنن اجتماعی زمینه­ های مناسبی برای توسعه فعالیت­ های گردشگر دارد.

جاذبه های طبیعی

تنگ بلاغی

حد فاصل دشت پاسارگاد و دشت سعادتشهر، دره­ای سرسبز و زيبا وجود دارد که به­نام تنگ بلاغی معروف است. اين دره زيبا دارای يک رودخانه دائمی است که از روستای قصر يعقوب  در شهرستان خرمبيد سرچشمه گرفته و پس از گذر پاسارگاد، تنگ بلاغی، دشت سعادت­شهر و جلگه مرودشت به رودخانه کر می­پيوندد.

وجود رودخانه باعث شده است که اين دره زيبا از قديم ايام مورد توجه انسان ­ها قرار گيرد. بر اساس اولين مطالعات باستان شناسي صورت گرفته در اين تنگه آثار متعددی از دوره پارينه سنگی ميانی تا دوره اسلامی شناسايي شد.

قديمی ترين اثر باستانی تنگ بلاغی مربوط به دوره ميانی پارينه سنگی با قدمت 250 هزار تا 100هزار سال قبل می­باشد که به صورت تک يافته و محوطه باز (open site) در حاشيه رودخانه شناسايي شد. دومين دوره مربوط به دوره پارينه سنگی جديد و فرا پارينه سنگی می باشد که در اين راستا بيش از 40 غار و پناهگاه در کل تنگ بلاغی شناسايي شد، که دارای دست افزارهای شاخص اين دوره می باشد (از اين دوره به بعد شاهد تسلسل دوره های پيش از تاريخی و تاريخی در تنگ بلاغی می باشيم). پس از اين دوره انسانها آرام آرام غارها را ترک کرده و وارد اولين روستاهای پيش از تاريخ منطقه شده اند (دارای فرهنگ های مشکی و جری مربوط به هزاره ششم و پنجم ق. م {نام اين دو فرهنگ از نام تپه های مشکی و جری در دشت مرودشت گرفته شده است}) در همين راستا دو محوطه تپه رحمت آباد و محوطه پوزه سرخ (نام محل)يا محوطه 73 مورد شناسايي قرار گرفت که دارای سفالهای شاخص اين دوره می باشند. چند محوطه ديگر از دوره های پيش از تاريخ شامل (فرهنگ های باکون a,b و لپويي مربوط به هزاره چهارم و سوم ق.م ) شناسايي و مورد کاوش قرارگرفت.

پس از دوره پيش از تاريخی آثار خاصی به مدت هزار و پانصد تا دو هزار سال (دوره فترت)  تا دوره هخامنشي شناسايي نشد.

از دوره هخامنشي آثار متعددی همچون کنده کاريهای موسوم به دختر بر (در سمت شرق و غرب رودخانه)، چندين محوطه (شامل کاخ و قلعه و روستا) شناسايي شدند که دارای اهميت بسيار زيادی در روشن شدن وضعيت زندگی مردم در دوره هخامنشي در تنگ بلاغی می باشد.

از دوره فرا هخامنشي و اشکانی، چندين نوع تدفين شامل قبور توده سنگی (خرفخانه)، قبور خرسنگی (با توجه به استفاده از سنگ های بزرگ در ساخت اين قبور، با اين نام معرفی شدند) قبور درون غارهای کوچک و بزرگ و قبور درون شکاف های طبيعی کوه شناسايي شد. علاوه بر اين يک مرز سنگچين بزرگ در تنگ بلاغی و کوه های مجاور آن و دشت پاسارگاد شناسايي شدکه با توجه به قرار داشن گورهای توده سنگی در داخل و يا کنار آن، احتمالاً مربوط به دوره اشکانی می باشد.

پس از دوره اشکانی، دوره ساسانی در تنگ بلاغی دارای آثار ارزشمندی می باشد که توسط هيات مشترک ايران ـ لهستان مورد کاوش باستان شناسي قرار گرفت. در اين راستا يک محوطه استحصال شيره انگور و يک کارگاه ذوب فلز شناسايي شد که دارای سفال شاخص اصطخر (اواخر ساسانی ـ اوايل اسلام) با نقش استامپی شناسايي شد.

آثار دوره اسلامی تنگ بلاغی شامل گورستان شهدای مار (محوطه 85) دارای سنگ قبرهای ساده ای بر روی سنگ های طبيعی با خطوط نسخ و ثلث می باشد که مربوط به دوره صفويه به بعد است. علاوه بر اين يک کوره ذوب فلز از اين دوره و تعداد زيادی کومه کره های عشايري(آغل موقّت) شناسايي شد.

تيمهای باستان شناسي از ايران به همراه تيم هایی  از کشورهای مختلفی نظير ايتاليا، آلمان، لهستان، ژاپن، فرانسه و امريکا به صورت مشترک تعدادی از محوطه های مهم تنگ بلاغی را مورد کاوش قرار دادند.

علاوه بر آثار ارزشمند تاريخی، تنگ بلاغی دارای درختان کهنسال بنه (پسته کوهی) می باشد که عمر برخی از درختان آن به بيش از هزار سال می رسد. علاوه بر اين، تنگ بلاغی همه ساله به عنوان يکی از مراتع سر سبز، مورد توجه عشاير منطقه مانند طایفه های: کردشولی و باصری (علی شاه قلی و لب موسي و ننه عربی) بوده است که فصل بهار را در آن سپری می کنند. 

 باغ قوام

این باغ به مساحت 12 هکتار با قدمت80 سال  در شمال شرق سعادتشهر قرار دارد. صاحبان این باغ ابتدا خاندان قوامی بودند. نقشه این باغ توسط یک ایرانی تحصیل کرده خارج طراحی و توسط یک باغبان خوش سلیقه اصفهانی پیاده شده است.در محوطه باغ ،ساختمانی زیبا به شکل کاخ وجود دارد که قدمت آن بالغ بر 73سال می باشد. در روبروی باغ استخری بزرگ احداث گردیده که آب آن از قنات که مظهر آن چند کیلومتر بالاتر در سمت چپ جاده شیراز- اصفهان واقع شده است،تامین می شود و علاوه بر آبیاری درختان مثمر باغ ،زراعت های موجود را سیراب می کند.

در جنب ساختمان انواع و اقسام گل هایی از جمله گل آهار،مریم گلی،تاج خروس،گل داوودی،گل جعفری،شمعدانی و رز وجود دارد و محوطه چمن کاری شده در فصول  سال زیبایی خاصی به محیط این باغ داده است. علاوه بر محوطه ای که توسط شمشاد پوشش داده شده هفت اصله درخت گردو با عمر83سال و 1500 اصله درخت انار و بیش از100 اصله درخت خرمالو و42 اصله درخت سیب وجود دارد. [1]

طرح این باغ به صورت چهار قسمتی بوده که توسط درختان چنار به چهار قسمت تقسیم شده که قسمت اعظم شمال غربی دارای درختان انگور،قسمت شمال شرقی دارای درختان انگور و بادام و قسمت جنوب شرقی دارای درختان انار و امارت و درختان گردو و خرمالو در سمت جنوب غربی قرار دارد.

منبع تغذیه آب رشته قنات شرف آباد است که مادر چاه آن از کنار کوهی موسوم به تابه سنگ سرچشمه و مظهر آن در کنار کوه قصر دختر در 3 کیلومتری شمال باغ قرار دارد و با یک جوی آب به باغ و باغهای زیر دست هدایت می شود.

متاسفانه حدود سه چهارم باغ در سال های اخیر بر اثر عدم رسیدگی و بی آبی خشک شده و اراضی آن تغییر کاربری از باغ به کشاورزی داده شده است.

این باغ فعلا در اختیار شهرداری قرار دارد و قسمت امارت را تبدیل به پارک نموده است ولی امارت آن همچنان پا برجا و محیط پیرامون آن چمن کاری شده است.

 باغ های سعادتشهر

در سمت شمال شرق و غرب شهر سعادتشهر ،بیش از 1000هکتار باغ وجود دارد که دارای قدمت بیش از 50 سال می باشد.

فضای بین باغ ها به وسیله کوچه باغهای پر پیچ وخم و باریک از هم جدا شده است و غالب باغ ها وسعت کمتر از نیم هکتار دارد و دارای مالکیت خصوصی می باشد.

غالب دیوار باغ ها با مصالح سنتی چینه با اندود کاهگل ساخته شده و بر روی آن پرچینی از شاخ و برگ درختان و بوته های خار کشیده شده است و هدف از این کار جلوگیری از نفوذ آب و جلوگیری از شسته شدن دیوار به وسیله باران می باشد. واحد شمارش باغ ها ،قفیس بوده و کمتر از یک هزار متر مربع است و هر باغ از یک تا ده قفیس مساحت دارد.

غالب درختان میوه باغها شامل انواع انگور(سیاه،عسکری،ریش بابا،کشمش بوناتی و یاقوتی)،انواع انار (ترش،شیرین و می خوش)،بادام (تلخ و شیرین)،گردو،خرمالو،به،سیب،آلو طلایی،زردالو،هلو،شلیل،آلو سیاه،کیالک،توت و درختان غیر ثمری شامل چنار،کاج،سرو،بیدزبان گنجشک و سفیدار می باشد.

منبع آبیاری باغ ها چند رشته قنات سراج آباد،شرف آبا و علی آباد می باشد و در بعضی از قسمت ها به وسیله  پمپ آب آبیاری می شود.

 تفرجگاه سر پنیران

این تفرجگاه از فاصله 9 کیلومتری شمال شرق سعادت شهر آغاز می شود و تا عمق 35 کیلومتری جنگل های انبوه گود بنه ادامه دارد. راه دستیابی به آن بلافاصله بعد از خروج از تنگه سعادت شهر در سمت راست جاده اصلی قرار گرفته که وجود جاده آسفالته روستاهای سرپنیران امکان دسترسی به مناظر طبیعی تا جنگل های انبوه گود بنه و تنگ اشکن را فراهم کرده است.

 جنگل چاه بید

جنگل چاه بید در فاصله 2 کیلومتری غرب روستای ابوالوردی به سمت گردنه خرسی در بخش پاسارگاد واقع شده است که وجود دو چشمه به نام چاه بید و چشمه خرسی به سرسبزی و جذابیت آن افزوده است. عمده درختان این جنگل بنه، بادام کوهی و ارژن است.

 تنگ پیرچوپان (الله اکبر)

در یازده کیلومتری جنوب شرقی سعادت شهر در حد فاصل روستای علی رسیده و مرکز آموزش کشاورزی علی آباد تفرجگاه زیبایی به نام تنگ پیر چوپان قرار دارد که پس از پیروزی انقلاب اسلامی به تنگ الله اکبر تغییر نام پیدا کرده است. وجود جاده آسفالته تا ابتدای این تنگه سبب گردیده است که دسترسی به آن برای گردشگران آسان باشد. پوشش گیاهی این منطقه درختان انبوه بنه، بادام کوهی، گون، تنگرس، ارژن و... می باشد که در فصل بهار پوشش گیاهی با گل های با طراوت سفید و بنفش جلوه ای خاص به آن داده است. چشمه جاری از سرشاخه های تنگه و دامنه وسیع کوه­های سر به فلک کشیده در مسیر نیز جلوه ای زیبا به آن بخشیده است.

  چشمه ابوالمهدی

چشمه ابوالمهدی در 18 کیلومتری جنوب غرب سعادت شهر (حد فاصل سعادت­شهر ـ سیوند) واقع شده و وسعت آن حدود 40 هکتار است. این مکان به دلیل وجود چشمه دائمی، مکانی سرسبز و پوشیده از درختان سر به فلک کشیده همراه با پوشش گیاهی مناسب یکی از جاذبه های طبیعی شهرستان و محل مناسبی برای گذران اوقات فراغت و تفریح مسافران می باشد.

 امام زادگان و بقاع متبرکه

بقعه امام زاده حسین(ع) و زائر سرا

این بقعه در مسیر اصلی جاده شیراز ـ اصفهان و در شمال شرقی سعادت شهر قرار دارد. مقبره یکی از نوادگان سید الساجدین(ع) امام زین العابدین است که وجود باغ قوام و پارک شهر در مجاورت آن نیز موجب جلب توجه مسافران و زائران شده است. همچنین مدفن شهدای گلگون کفن سعادت شهر اهمیت این بقعه را چندین برابر نموده است. هر سال مردم نذور خود را در قالب دیگ جوش در کنار این امامزاده انجام می دهند.

 بقعه امامزاده سلطان کرم(عقیل)

این بقعه در مسیر جاده اصفهان ـ شیراز بعد از روستای قوام آباد واقع شده است و قبوری از دوران قدیم در آنجا قرار دارد که نقوش بر جسته ای از خط عربی و کوفی بر روی سنگ های آن باقی مانده است. نقل می کنند که امامزاده عقیل برادر شاهچراغ(ع) و فرزند موسی بن جعفر (ع) است که از عربستان وارد ایران شد و به شهادت رسید.

 بقعه امام زاده سلطان سید حمید

این بقعه بین دو روستای نعیم آباد و کته میان از دهستان سر پنیران واقع شده است که سنگ نوشته هایی به خط میخی در آنجا موجود است.

 بقعه شاه مردان

این بقعه در فاصله یک کیلومتری جنوب جاده شیراز- اصفهان و جنوب غربی روستای جیسقان واقع شده است و مردم ارادت ویژه ای نسبت به آن نشان می دهند. در مورد علت نامگذاری و قدمت این بقعه اطلاع دقیقی در دست نیست. این بقعه داخل تنگه ای  واقع شده است که بالای آن آبی به صورت قطره قطره سرازیر است و به آب چیک چیکو معروف می باشد. از جمله نقاط دیدنی آن غار تودرتو و پرپیچ وخمی است که به چله خانه معروف است.

  1. یاقوت سبز ،حجت الله قلی پور 1384،ص71
ICHTOw
UNESCOw
WorldHeritagew
Head Office
Pasargadae
© کپی رایت پایگاه میراث جهانی پاسارگاد 2017.
طراحی و پیاده سازی وبسایت با پیشگاهان

Search